Hartige taal

Eerlijk in contact, vanuit je hart

Agenda Trainingen

Klinkt geweldloze communicatie je te soft, te simpel of juist te moeilijk? Wat is het eigenlijk?

juni 13, 2019 - Yvonne Jeucken

Dit is geen blog. Dit is de inleiding van mijn ebook die ik net heb herschreven. Ik ben nieuwsgierig naar jouw mening. Lijkt het je te soft, te simpel, te moeilijk? Haak je af op de term geweldloze communicatie? Noem het effectieve communicatie. En als je een beter idee hebt, hoor ik het graag. 

Geweldloze communicatie is niet zozeer een communicatietechniek. Het is een perspectief op de diepere oorzaken van conflicten, frustraties en misverstanden. Waarom doen we wat we doen? Alles wat we doen doen we met een reden. Het uitgangspunt van geweldloze communicatie is dat elk gedrag een poging is om een basisbehoefte te vervullen. Geweldloze communicatie is een schijnwerper op de diepere drijfveren van je eigen gedrag en gedrag van de ander.

We leven al eeuwen in een dominantie maatschappij: macht, oordelen en gehoorzaamheid zijn in onze taal verweven. We zijn er mee opgegroeid en horen het elke dag om ons heen. Geloven in macht van de ander maakt dat je rebelleert of gehoorzaamt: in beide gevallen bevestig je de macht van de ander. Categoriseren in goed of fout maakt de wereld overzichtelijker en creëert schijn-veiligheid. De consequentie is echter de neiging om oordelen en eisen van anderen te voorkomen. Voelt dat prettig? Hoeveel moeite doen wij om voorbij het masker van de ander te kijken? En kunnen we dat wel, als we ons eigen masker liever niet zien? Hoe je met jezelf omgaat, bepaalt hoe je met de ander omgaat.

Het effect van denken in goed of fout is dat zelfreflectie onprettig wordt. Niemand wordt blij van een negatief oordeel over zichzelf. Oordeel-denken remt je zelfbewustzijn en zonder inzicht in jezelf blijf je op dezelfde manier reageren. Geweldloze communicatie geeft de mogelijkheid om naar je eigen gedrag te kijken zonder oordeel. Door te zien welke behoeften je probeerde te vervullen met wat je deed, en welke behoefte het voor jou niet vervulde, ontstaat er een interne drive om de volgende keer een andere keuze te maken.

Het gevolg van deze manier van kijken is dat je feedback leert geven en ontvangen vanuit (zelf-) respect en gelijkwaardigheid, voorbij goed en fout. Zo kun je eerlijker zijn tegen elkaar en elkaar beter horen. Niet gehoord worden is bij ongeveer 80% van de situaties de oorzaak van conflicten.

Als je baas bijvoorbeeld met een strak gezicht naar je toe komt en zegt: “Heb je dat stuk nu nog niet af?? Vanmiddag om 3 uur wil ik het op mijn bureau zien!”, dan voelt hij zich misschien bezorgd omdat hij behoefte heeft aan voortgang. Zijn strategie vind je wellicht eisend, respectloos of intimiderend, zijn behoefte begrijpen is makkelijker (zekerheid, vertrouwen, rust?). Je kunt reageren op zijn gedrag met gehoorzaamheid of stil verzet in de vorm van roddelen, sarcasme of tegenwerking. Beide zijn een reactie op de ander. Met geweldloze communicatie reageer je vanuit jezelf: wat is mijn behoefte en wat zou zijn behoefte zijn? “Ik begrijp dat je tijdsdruk ervaart, klopt dat? Voor mij is de kwaliteit ook belangrijk. Kunnen we het er even over hebben hoe we dat het beste oplossen?” De behoefte aan respect, die met zijn eis misschien niet vervuld werd, kun je aan jezelf erkennen door met zelfrespect te reageren.

Met geweldloze communicatie kun je eenvoudiger kiezen voor een andere strategie, als je ziet waar het je echt om te doen is. Het geeft tools om in elke situatie keuzevrijheid te ervaren, om nee te zeggen zonder schuldgevoel en nee te horen zonder het persoonlijk op te nemen. 

“Effectieve communicatie” dekt het effect van dit model mijns inziens beter dan “geweldloze communicatie”. De term “geweldloos” suggereert een dualiteit van goed of fout. In tegenstelling: het stelt mensen in staat om voorbij goed en fout contact te maken van mens tot mens. Ook heeft het met name in het Nederlands een associatie met ‘soft’, ’het laten gebeuren’ of ‘niet opkomen voor jezelf’. Een oorzaak voor deze associaties is de terminologie ‘soft skills’. Of de gewoonte om bij conflict te denken aan winnen óf verliezen. In de praktijk ga je met geweldloze communicatie juist staan voor jezelf en vergroot het de kans dat de ander naar je luistert. Het vergt heldere grenzen, moed, empathie en verantwoordelijkheid.

Marshall Rosenberg bedacht de term “nonviolent communication” om mensen bewust te maken van ‘geweld in taal’, ‘ontmenselijkende taal’ of ‘levens-vervreemdende taal’. Oordelen, dwingen, verantwoordelijkheid ontkennen en denken dat je iets kunt verdienen ziet Rosenberg als ‘tragische uitingen om een behoefte te vervullen’. Het verwijdert mensen van het leven in de ander en in zichzelf. Zijn model noemt hij “life-enriching communication”: het geeft gereedschap om te leven uit ons hart, te geven wat we willen geven en te verbinden met anderen op een manier die energie geeft.

Geweldloze communicatie in de praktijk betekent:

  • helderheid over wat je niet wilt en wat je wel wilt 
  • de moed om eerlijk en open te zijn 
  • respect voor je eigen grenzen en voor de grenzen van de ander
  • het nemen van verantwoordelijkheid voor je gevoelens en behoeften
  • het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag 
  • het inzicht dat je niet verantwoordelijk kunt zijn voor het gedrag, de gevoelens en behoeften van de ander
  • empathisch luisteren naar de ander zonder oordeel en zonder agenda

Wanneer je aan jezelf kunt erkennen waar het je echt om gaat, kun je beter zien wat de mogelijke drijfveer is van de ander. Verbinding is de optimale nabijheid van grenzen. Als de behoeften van beide partijen helder en vrij op tafel kunnen liggen geeft een gesprek lucht en geeft samenwerking energie.

Heb je feedback of wil je meer weten? Of wil je in een training ervaren wat ik beschrijf?

Leuk als je mailt

Doe je wat je doet omdat het moet?

Mensen aardig moeten vinden: werkt dat? Een contradictio in terminis wat mij betreft. Zodra ik iets ‘moet vinden&#...
Lees verder

Gelijk hebben of gelukkig zijn

Hoe lang duurt het nog voordat het 17 uur is? Geërgerd begin ik om 8 uur aan mijn spreekuur. De computer werkt niet en d...
Lees verder

Glimlachen en doorwerken: conflictvermijding in teams

Is jouw team wat het lijkt? Soms lijkt het alsof teamleden zonder problemen met elkaar werken. Lijkt: in feite worden co...
Lees verder

De magie van empathie in helderheid

Empathie, en ik dan? Waarom zou ik empathisch reageren op iemand die mij in een hoek drukt? Dat soort gedachten had ik r...
Lees verder