Hartige taal

Eerlijkheid in contact, vanuit je hart

Agenda Trainingen

Verwijdering: de impact van woorden

november 16, 2021 - Yvonne Jeucken

Herken jij ze ook? Die onopvallende tussenwoorden?

Op een grijze windstille doordeweekse ochtend, overdenk ik die onopvallende woorden in de discussies in de media. Waar begint verwijdering, bij de politiek, de media of gewoon bij de burgers? Of, nee, is dat ook een optie: bij ons allemaal? Bij jou, bij mij, bij iedereen. Verdeeldheid en verwijdering begint bij onopvallende woorden. Woorden die iets doen zonder dat je bewust direct begrijpt wat ze doen. Woorden die zoveel meer impact hebben dan we op dat moment doorhebben. Zeker als je ze meerdere keren per dag hoort. Het is hoe een sneeuwbal begint en een lawine kan ontstaan. Ze klinken op het eerste gezicht heel normaal. We zijn er aan gewend geraakt. Dat betekent echter niet dat de impact kleiner is. 

Soms focus ik op die woorden die verwijderen

Omdat ik me bewust wil worden, hoe en waar die lawine ontstaat. Ik wil het begin weten, het begin van die bol wol die in duizend knopen zit, dat kluwen waarin heftige woorden steeds normaler worden. Omdat het verlangen problemen ‘te benoemen’ zo geleidelijk is vervallen tot een alibi om op elk gewenst moment woede of wrok over anderen te uiten. Omdat het went. 

Waar begint het?  

Misschien al bij “alweer’, “jij”, “zij”, ‘altijd’. Meer nog bij “vaccinatie dwang”, “mijn vrijheid wordt ingeperkt”,  “zal hij zijn zin krijgen?”. Toenemend bij ‘wappies’, ‘anti-vaccers’, ‘populisten’, ‘tirannen’. Woorden  die je regelmatig hoort, hebben een enorme impact op je gedachten  Dat weten we inmiddels van vele onderzoeken in de reclame. Ook woorden die vrij neutraal klinken, zoals verdeeldheid, vrijheidsbeperking en polarisatie. Het gevaar zit hem in het meedeinen met deze taal zonder echt wakker te zijn: zonder bewustzijn van deze impact. Is dat geen grotere ‘vrijheidsbeperking’?  En wie of wat beperkt dan mijn vrijheid, de taal in de media (en op straat)? Of covid? Of mijn eigen reactie op de werkelijkheid? Keuzevrijheid is inherent van mij. Ik heb altijd nog de keuze hoe ik omga met de situatie. Vrijheidstherapie noemde Victor Frankl dat*. Ik heb zo’n diep verlangen dat mensen dat inzicht krijgen zónder eerst een Holocaust overlever te zijn.

Mist in de spiegel

Marshall Rosenberg bedacht de term Geweldloze Communicatie omdat hij (eveneens vlak na WOII) mensen bewust wilde maken van geweld in taal. Hij formuleerde “the 4 D’s of Violence”: 1. Diagnosis (oordelen en labels, ik weet hoe jij bent), 2. Demand (geen nee accepteren), 3. Deserve (vinden dat je iets verdient ongeacht de context van de ander of de omgeving). 4. Denial of responsibility (ik heb geen keus, het komt omdat zij.., ik voel me zo omdat jij..). Het is een taal die jezelf (schijnbaar) beschermt en tegelijk een taal die mensen van elkaar verwijdert. Een taal die onbedoeld aangeleerd is en collectief systemisch doorgeven wordt. Een label (nr 1) voor het ontkennen van eigen verantwoordelijkheid (4) zou zijn: slachtoffergedrag. Au. We zien het allemaal zo makkelijk bij de ander. En zo moeilijk bij onszelf. Omdat die mist in de spiegel een soort van zelfbescherming geeft.

Wat is het dat we echt willen?

Zolang ik “4D’s” gedachten denk, weet ik niet wat ik wil: ik weet alleen maar wat ik niet wil dat een ander doet. Dat stuk waar ik juist geen regie over heb. Als ik uit mijn ‘beter-wetende’ brein-delen kom, bewust inadem terwijl ik een vogel observeer, voel ik ook de rest van mij, mijn kracht, balans en keuzevrijheid. Dan lost die mist voor de spiegel op en kan ik die confrontatie aan, omdat ik weer voel, waar ik naar verlang. Naar een wereld waarin je kunt vertrouwen op zien en gezien worden als mens. Ik, jij, iedereen. Samen dealen met een probleem als covid. Samenwerken in plaats van veroordelen. Zou ons dat niet allemaal weerbaarder maken? Echter om die basisvaardigheid niet te verliezen, hebben we iets nodig: onszelf. Onze eigen inherente keuzevrijheid waarmee we kunnen kiezen om niet mee te doen aan geweld in taal.

*Edith Eger: “Niet wat ons overkomt is het belangrijkst, het gaat erom wat we doen met onze ervaringen. Mijn lieve schat, je kunt ervoor kiezen om vrij te zijn.”

Victor Frankl: “Wanneer we niet meer in staat zijn een situatie te veranderen, worden we uitgedaagd onszelf te veranderen”.

Wil je je keuzevrijheid vergroten? Nieuwsgierig naar Geweldloze Communicatie? Je bent welkom op een training! Heb je een andere vraag? Leuk als je mailt.

Op wiens tennisveld-helft sta je als er gedoe is in contact?

Schiet ik nou wéer in dat oude patroon? We belandden in een discussie zonder dat ik snap waarom. Argumenten in de bovens...
Lees verder

Is er verder nog iets?

Is er verder nog iets? Soms heeft iemand een kleine aanmoediging nodig om te vertellen wat er in hem of haar omgaat. Zon...
Lees verder

Stel dat iedereen zonder verwijten eerlijk tegen elkaar kon zijn?

Stel je voor, dat anderen eerlijk tegen je zijn, zonder verwijten te maken en zonder (verborgen) eisen te stellen? Eerli...
Lees verder

Hoe onvrij ben je en hoe vrij wil je zijn?

Zie je ooit een pimpelmees stil zitten? Ze komen vaak in onze tuin en ik houd ervan om ze te observeren. Elke keer voel ...
Lees verder